Page 3 - hazir
P. 3

sirdergisi.com
                                    EDİTÖR’DEN                         Haziran 2020 - Şevvâl  1441



                                  Sinemanın Tarihi







           Yavuz Selim PINARBAŞI

                            Aziz dostlar, sanatın en popü-  taşınabiliyordu.
                          ler  dallarından  biri  olan  sinema,
                          bakalım nasıl doğuyor? Bulundu-  Fabrikadan İşçilerin Çıkışı Filmi
                          ğu  ilk  yıllarından  şimdiki  yerine,   Lumiere Kardeşler, 1895 yılında Ulusal Sanayi Derne-
                          sanatın  zirvesine  olmasına  nele-  ği’nde ilk filmlerini oynattılar. Film, babalarının fabrikasın-
                          re  borçlu?  Sinemanın  tarihini  bu   dan işçilerin çıkışını anlatan ve bir dakikadan biraz daha
                          bilgi yazımda irdeliyorum. Güncel   uzun süren “Lumiere Fabrikasından İşçilerin Çıkışı” isimli
                          bir  bilgi  yazısı  olmakla  beraber   filmdi. Sinematografla birçok fotoğraf derneğinde göste-
                          yeni eklemeler de var. Sıkmadan   rimler yapıldı.
                          okumanız  açısından  anlaşılır  bir
          bilgi yazısı olması için gayret ediyorum.  İlk Sinema Gösterimi Başlıyor
             Sinemanın Serüveni
             Sanat dalları arasında, yedinci sanat olarak kabul edi-
          len  sinema,  Lumiere  Kardeşler,  büyük  yankı  uyandıran
          halka açık ilk film gösterimini gerçekleştirdiklerinde tarih,
          1895 yılıydı.  Sinemanın tarihi, milattan önceye ve “Came-
          ra Obscura (karanlık oda)” denilen buluşa dayanıyor. Bir
          kutuya açılan delikten tutulan cismin kutunun diğer tarafı-
          na yansımasından ibaret olan Camera Obscura’nın sinema
          büyüsünü başlattığı düşünülür.
             Latince  ismi  “Lanterne  magica”  olan  Büyülü  Fener’i
          ise günümüzdeki slayt projektörlerin atası olarak görmek   Lumiere  Kardeşler,  sinematografla  28  Aralık  1895’de
          mümkündür. Büyülü Fener, 2. yüzyılda Çin’de keşfedilmiş-  halka  açık  ilk  gösteriyi  yaptılar.  İlk  gösteride,  “Lumiere
          tir.  Büyülü Fener, “Thaumatrope” ve biraz daha gelişmiş   Fabrikası’ndan  İşçilerin  Çıkışı,  Bebeğin  Kavgası,  Tuileries
          bir hali olan “Phenakisticope”un buluşuna imkân sağladı.   Havuzu, Bir Trenin Gara Gelişi, Alay, Nalbant, Kâğıt Oyunu,
          Bu aletler, bir silindirin etrafına çizilen resimlerin, silindirin   Ayrık Otları, Duvar, Deniz.4” isimli filmler gösterildi. Gös-
          hızla çevrilmesiyle hareket etmesi prensibine dayanmak-  teri, ücretliydi ve yaklaşık 100 kişi tarafından izlenmişti.
          tadır.  Bütün  bu  birikimler,  Thomas  Alva  Edison’un  1894   Özellikle Bir Trenin Gara Gelişi filmi, gerçekçi görüntüleri,
          yılında  “Kinetoskop”u  icatını  kolaylaştırdı.  Kinetoskop,   çekim tekniği ve uygun açı kullanımı nedeniyle izleyiciler-
          görüntülerin hareketli izlenmesini sağlayan tek kişilik bir   de olağanüstü etki yaşattı. Birçok kişi, üstlerine gelen tren-
          izleme kabinidir.                       den ürktü, saklanmaya çalıştı. Yoğun ilgi üzerine Lumiere
                                                  Kardeşler, film gösterimlerine devam ettiler. Zamanla film
                             Lumiere Kardeşler    gösterimlerinde  salonda  piyanoyla  müzik  de  yapılmaya
                                                  başlandı. Ancak bir problem vardı, yeni filmlere ve ilginç
                             Louis  ve  Auguste  Lumiere   konulara ihtiyaç vardı. Lumiere Kardeşler, yabancı ülkelere
                           kardeşlerin  babası  Antoine  Lu-  film çekimi için birçok kişi gönderdiler. Bu kişilerden biri
                           miere,  resim  öğretmenliğini  bı-  de  1896  yılında  İstanbul’a  gelerek  çekim  yaptı.  Haliç’in
                           raktıktan  sonra  Fransa  Lyon’da   Panoraması, Boğaziçi Kıyılarının Panoraması, Türk Topçu-
                           fotoğrafçılık  ve  fotoğraf  malze-  su, Türk Piyadesinin Geçit Töreni, dönemin İstanbul’unu
                           mesi  üretimi  yapmaya  başladı.    gözler önüne serer.  Böylece, Lumiere Kardeşler sayesin-
                           Ailenin işleri büyüdü ve yüzlerce   de elimizde 19. yüzyılda farklı ülkeler, kültürler, insanların
                           metre fotoğraf kâğıdı üretebilen   yaşayışları, kılık kıyafetleriyle ilgili belgesel nitelikte bini
          bir fabrikaya dönüştü.  Lumiere kardeşler, üretim süreçle-  aşkın  film  bulunmaktadır.  Lumiere  Kardeşler,  fotoğraf
          rinden çok fotoğrafın kendisine ve hareketli görüntülere   ve  teknolojik  yeniliklere  meraklarıyla,  bugün  büyüklüğü
          alâka duymaktaydılar. Babaları, Edison’un Kinetoskop’unu   milyonlara ulaşan bir sektör haline gelen sinemanın te-
          eve getirdiğinde iki kardeş merakla bu aleti incelemeye   mellerini attılar.Gününüzün  bir sinema tadında geçmesi
          başladı. Tek kişilik bir sinema sistemi olarak tarif edilebi-  dileğimle. Saygılar
          lecek Kinetopkop’u geliştirmek ve çok sayıda kişinin izle-
          yebileceği hale getirmek isteyen kardeşler, kolları sıvadı.
             Lumiere  kardeşler,  görüntü  içeren  filmlerin  kenarla-
          rına  delikler  açıp  hareket  ettirerek  “sinematografı”  bul-
          dular.  Sinematografın  önünden  saniyede  geçen  15  film
          görüntüsü,  oldukça  gerçekçi  görüntü  sağlıyordu.  Elle
          kurulabilen ve hafif bir alet olan sinematograf, her yere

                                                                                          1
   1   2   3   4   5   6   7   8